محیی الدین شیعۀ خالص
محییالدین شیعۀ خالص
مولف: استاد وکیلی
تعداد صفحات: 392 صفحه
قطع: وزیری
کتاب درباره چیست؟
کتاب «محییالدین؛ شیعهٔ خالص» اثر استاد حاج شیخ محمدحسن وکیلی با تدوین شیخ محمدعلی تولایی، پژوهشی تفصیلی درباره یکی از بحثبرانگیزترین چهرههای تاریخ عرفان اسلامی، یعنی محییالدین ابنعربی است؛ شخصیتی که درباره مذهب، جایگاه عرفانی و نسبت او با اهلبیت علیهمالسلام دیدگاههای کاملاً متفاوت و گاه متعارضی مطرح شده است.
این کتاب با بررسی آثار ابنعربی، شواهد تاریخی، معنای دقیق تشیع، مسئله تقیه، جایگاه معرفت شهودی، و نیز تحلیل دیدگاه او درباره اهلبیت علیهمالسلام، امیرالمؤمنین علیهالسلام، امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف و ائمه اثناعشر، میکوشد نشان دهد که اتهام ناصبیبودن یا بیاعتنایی ابنعربی به ولایت اهلبیت علیهمالسلام با مجموعه قرائن و عبارات موجود در آثار او سازگار نیست.
در این کتاب چه میخوانید؟
کتاب «محییالدین؛ شیعهٔ خالص» پژوهشی تفصیلی درباره مذهب، جایگاه عرفانی و نسبت محییالدین ابنعربی با تشیع و اهلبیت علیهمالسلام است. نویسنده در این اثر میکوشد نشان دهد که داوری درباره ابنعربی نباید بر پایه چند عبارت پراکنده یا نقلهای جدلی انجام شود، بلکه باید مجموعه آثار او، شرایط تاریخی، مسئله تقیه، معنای دقیق تشیع و شواهد مربوط به شاگردان و مکتب او با هم بررسی گردد.
کتاب ابتدا مقدمات لازم را توضیح میدهد؛ از جمله اینکه «تشیع» در تاریخ معانی گوناگونی داشته و بدون تفکیک این معانی، بحث درباره شیعهبودن یا نبودن ابنعربی مبهم خواهد بود. سپس راههای اثبات تشیع افراد را بررسی میکند؛ مانند مراجعه به آثار شخص، قرائن تاریخی، شاگردان، استادان، محیط زندگی و مسئله مهم تقیه در فضای غیرشیعی.
بخش اصلی کتاب به بررسی عبارات ابنعربی درباره اهلبیت علیهمالسلام، امیرالمؤمنین علیهالسلام، حضرت امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف و ائمه اثناعشر اختصاص دارد. نویسنده با تحلیل این عبارات میکوشد نشان دهد که نگاه ابنعربی به اهلبیت، صرفاً محبت عمومی یا احترام ظاهری نیست، بلکه در آثار او نشانههایی جدی از معرفت ولایی و گرایش باطنی به حقیقت تشیع دیده میشود.
در ادامه، کتاب به مهمترین شبهات درباره ابنعربی پاسخ میدهد؛ از جمله مدح متوکل عباسی، مسئله ابوطالب علیهالسلام، حکایت رؤیت برخی روافض، نسبت او با امام زمان علیهالسلام، و احتمال تحریف در فتوحات.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب مناسب است برای:
طلاب، فضلا و پژوهشگران حوزه عرفان اسلامی، عرفان نظری، کلام شیعی و تاریخ تشیع که میخواهند مسئله مذهب محییالدین ابنعربی را بهصورت مستند و تحلیلی بررسی کنند.
کسانی که با شبهات مربوط به ابنعربی، فتوحات مکیه، فصوصالحکم، نسبت عرفان با تشیع، جایگاه اهلبیت علیهمالسلام در عرفان، تقیه و تشیع عرفا سروکار دارند و به یک متن دفاعی ـ پژوهشی مفصل نیاز دارند.
اساتید، مبلغان و فعالان فرهنگی که میخواهند در برابر داوریهای شتابزده درباره ابنعربی و عرفان نظری، پاسخی دقیقتر و مبتنی بر متن، تاریخ و قرائن ارائه کنند.
خوانندگانی که به مباحث جدی درباره ولایت اهلبیت علیهمالسلام، امام زمان عجلاللهتعالیفرجه، امیرالمؤمنین علیهالسلام، مراتب تشیع، مکاشفه و اعتبارسنجی شهود عرفانی علاقهمندند.
چرا این کتاب ارزش خواندن دارد؟
مهمترین مزیت کتاب، بررسی روشمند و مستند یک مسئله پرچالش است. نویسنده فقط به ادعا یا شهرتها تکیه نمیکند، بلکه برای داوری درباره ابنعربی، معنای تشیع، راههای اثبات تشیع افراد، مسئله تقیه، عبارات خود ابنعربی، و قرائن مربوط به شاگردان و مکتب او را جداگانه بررسی میکند.
مزیت دیگر کتاب، تفکیک دقیق معانی تشیع است. اثر نشان میدهد که واژه شیعه در تاریخ معانی مختلفی داشته و بدون این تفکیک، بسیاری از قضاوتها درباره شخصیتهای بزرگ اسلامی دچار ابهام یا خطا میشود.
از دلایل مهم خرید کتاب، پاسخگویی به شبهات مشهور درباره ابنعربی است؛ از جمله مسئله متوکل عباسی، عصمت عمر بن خطاب، حضرت ابوطالب علیهالسلام، رؤیت شیعیان به شکل کلب و خنزیر، معرفت امام زمان علیهالسلام و تحریف در فتوحات. این موضوعات در فهرست کتاب بهصورت مستقل طرح شدهاند.
جرعه اي از کتاب
آثار محییالدین، کلید فهم نهجالبلاغه و اصول کافی و توحید صدوق و... بود و شیعیان وقتی با آن آشنا شدند، گوئی جانی تازه یافته و از این آبشخوار به دریای بیکران معارف اهلبیت علیهمالسلام متصل گشتند.
کمکم بحث از معارف تفسیری و روائی میان شیعه شروع شد تا نوبت به صدرالمتألّهین و حکیم دوران صدرالدین محمد شیرازی قدسسره رسید و با استفاده از انوار محییالدین، برای اولین بار در تاریخ شیعه به خود اجازه داد شرحی بر احادیث معرفتی شیعه بنگارد