روح نماز؛ جلد سوم
ویژگیها
روح نماز؛ جلد سوم
بر اساس کتاب آداب الصلوة آیت الله خمینی
مولف: استاد حاج شیخ محمدحسن وکیلی
تعداد صفحات: 344 صفحه
قطع: رقعی
کتاب درباره چیست؟
کتاب «روح نماز؛ جلد سوم» از مجموعه «روح نماز» و بر اساس کتاب آدابالصلاة آیت الله خمینی رحمةاللهعلیه تدوین شده و به آداب باطنی و اسرار اذان، اقامه، قیام و نیّت در نماز میپردازد.
این کتاب تلاش میکند نمازگزار را از ظاهر الفاظ و حرکات نماز عبور دهد و با حقیقت درونی آنها آشنا کند؛ از اینکه چرا اذان، فراخواندن قوای درونی برای حضور در محضر خداست، تا معنای عمیق «اللهاکبر»، شهادت به توحید، رسالت و ولایت، قیام در برابر پروردگار و حقیقت نیّت و اخلاص.
بخش مهمی از کتاب نیز به مسائل کاربردی مانند حضور قلب، رهایی از وسواس در نیّت و عبادت، مراتب اخلاص، دوری از ریا و چگونگی تبدیل دانستههای توحیدی به باور قلبی و رفتار عملی اختصاص دارد.
در این کتاب چه میخوانید؟
کتاب «روح نماز؛ کتاب سوم» به آداب و اسرار بخشهایی از نماز میپردازد که از آغاز اذان و اقامه تا قیام و نیّت، همراه نمازگزار هستند. این جلد در ادامه دو جلد پیشین، بر اساس کتاب «آدابالصلاة» امام خمینی رحمةاللهعلیه تنظیم شده و تلاش میکند معانی باطنی این اعمال را با زبانی توضیحی و کاربردی روشن کند.
بخش نخست کتاب به اذان و اقامه اختصاص دارد. در این بخش، اذان بهعنوان فراخواندن قوای درونی انسان برای حضور در محضر خدا تفسیر میشود و سپس اسرار تکبیرات، معنای «اللهاکبر»، شهادت به توحید، رسالت و ولایت، حیعلات و آثار و آداب گفتن اذان و اقامه بررسی میشود. کتاب توضیح میدهد که نمازگزار باید با این اذکار، ذهن و قلب خود را از پراکندگی خارج کرده و برای ورود به نماز آماده سازد.
در ادامه، مباحثی عمیق درباره توحید و حضور قلب مطرح میشود؛ از جمله اینکه «اللهاکبر» فقط یک ذکر زبانی نیست، بلکه نمازگزار باید عظمت خداوند و فقر و ناتوانی خود را در قلب خویش درک کند. همچنین مراتب شهادت به توحید، از شهادت زبانی و عملی تا شهادت قلبی و ذاتی، توضیح داده میشود و ارتباط این معارف با سیر و سلوک و حرکت انسان بهسوی خدا مورد توجه قرار میگیرد.
بخش دوم کتاب به قیام در نماز میپردازد و حقیقت ایستادن در محضر خدا، ادب عبودیت و حالات اولیای الهی هنگام نماز را بررسی میکند. در این بخش بر این نکته تأکید میشود که ظاهر قیام باید با حالت درونی خشوع، حضور و احساس بندگی همراه باشد.
بخش پایانی کتاب درباره نیّت و اخلاص است. حقیقت نیّت، وسواس در نیّت و راههای درمان آن، عوامل دشوارشدن عبادت و سپس مراتب گوناگون اخلاص از مهمترین مباحث این بخشاند. کتاب از اخلاص در برابر ریا آغاز میکند و تا مراتب بالاتر آن، یعنی رهایی عمل از انگیزههای دنیوی و حتی طمع در لذتهای اخروی، پیش میرود.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب مناسب است برای:
کسانی که میخواهند نماز را از یک عادت روزانه به عبادتی آگاهانه، عمیق و همراه با حضور قلب تبدیل کنند.
افرادی که به دنبال فهم بهترِ اذان، اقامه، اللهاکبر، قیام، نیّت و اخلاص هستند و میخواهند بدانند هر یک از این بخشها چه معنای باطنی و تربیتی دارند.
طلاب، مربیان اخلاق، اهل سیر و سلوک و کسانی که با مباحث عرفانی و اخلاقی نماز ارتباط دارند.
افرادی که با مسائلی مانند وسواس در نیّت، پراکندگی ذهن، ضعف حضور قلب یا ریا و ناخالصی در عبادت درگیرند و میخواهند ریشه این مسائل و راه مواجهه با آنها را بهتر بشناسند.
چرا این کتاب ارزش خواندن دارد؟
یکی از مهمترین ویژگیهای کتاب، تبدیل مفاهیم عمیق عرفانی «آدابالصلاة» به توضیحاتی روشنتر و کاربردیتر است.
کتاب فقط درباره احکام ظاهری نماز صحبت نمیکند، بلکه توضیح میدهد نمازگزار هنگام گفتن «اللهاکبر»، شهادت به توحید و رسالت، قیام و نیّت، چه حال و توجهی باید در قلب خود ایجاد کند.
از دیگر مزایای آن، پرداختن به مسائل عملی مانند راههای تحصیل حضور قلب، درمان وسواس در عبادت، شناخت ریا و مراتب اخلاص و تبدیل ذکر زبانی به باور قلبی است.
جرعه اي از کتاب
«انسان باید این مطلب را به قلب خویش بفهماند که خدای متعال در همه جا هست و عالم محضر خداست و خدا در همه جا حاضر است و من در موقع نماز که به محضر خدا میروم، در شرایط خاصی میخواهم حضور او را درک کنم؛ نه اینکه قبلاً در محضر خدا نبودم و الان وارد محضر خدا شدهام!
اگر این مطلب را در قلبمان جا دادیم و عظمت الهی را تصوّر کردیم، حالاتی که بعد از این در باب نماز خواهیم گفت خودبهخود اتفاق میافتد. البته این مسائل دفعتاً و ناگهانی حاصل نمیشود، بلکه تدریجاً حاصل میگردد. انسان در ابتدای امر مقداری از عظمت خدا را درک میکند و اگر مراقبه داشته باشد، تدریجاً ادراک و دریافتش از این عظمت ذرهذره بیشتر میشود. ما در ابتدا ادّعا میکنیم که در محضر خدا هستیم، اما به لطف خدا این ادّعا کمکم تبدیل به حقیقت شده و حسّ حضور پیدا میکنیم.»